گزارش سینمانگار، عصر روز سه شنبه نشست نقد و بررسی فیلم مستند «درخشش» به کارگردانی نادر طریقت در فرهنگسرای فردوس برگزار شد. در این جلسه ناصر تقوایی نویسنده و کارگردان، علی معلم تهیه کننده و منتقد، حبیب اسماعیلی بازیگر و تهیه کننده، محمد متوسلانی بازیگر و کارگردان، نادر طریقت کارگردان فیلم و محمد رضا لطفی مجری و متنقد در حالی برگزار شد که این فیلم برای اولین بار به نمایش عمومی در آمد.

نادر طریقت: دغدغه هنر، دغدغه عام مردم است

در ابتدای نشست محمد رضا لطفی از نادر طریقت کارگردان این اثر پرسید در شرایطی که اکثر فیلم هایی که تم هنری و فرهنگی دارند در بحث اکران به مشکل بر می خورند بی شک بیان یک دغدغه اجتماعی در غالب مستند به مراتب راحتر است چرا که نگرانی های اکران پیرامون آن کمتر وجو دارد. با این اوصاف همین مسائل شما را به سمت ساخت چنین اثری در غالب مستند سوق داد. طریقت در پاسخ به این سوال ضمن تشکر برای در اختیار قرار دادن این فرصت گفت: من برای ساخت یک فیلم صرفا به فروش آن و توفیقش در گیشه فکر نمی کنم. گاهی برای من مهم این است که تنها بتوانم دغدغه ام را به تصویر بکشم و گاهی مستند این امکان را راحتر در اختیارم قرار می دهد. مثلا مدتی قبل مشکلی که برای سیاهی لشگر های سینمای ما وجود داشت آنقدر من را آزار داد تا سرانجام تصمیم گرفتم مستندی با نام «سیاهی» را بسازم که اتفاقا مورد اقبال هم واقع شد. در «درخشش» هم که نزدیک به چهار سال از ساخت آن می گذرد من سعی داشتم مشکلاتی را که بعضی از بازیگران از آغاز تاکنون با آن مواجه هستند را به تصویر بکشم. من شاید نتوانم با این فیلم برای کسی اشتغال زایی یا نان آوری بکنم ولی همین که بتوانم مشکلات ان ها را به تصویر بکشم و از این طریق طرح مساله بکنم برای من بسیار ارزشمند است.

ناصر تقوایی: سینما بزرگترین دستاورد هنری انسان تکامل یافته

در ادامه لطفی خطاب به ناصر تقوایی از وی پرسید با توجه به صحبت های شما که در فیلم پیرامون مقوله بازیگری داشتید و با علم به اینکه بازیگری از جهت به جنس کار و نوع حواشی و شهرتش همواره مقوله پیچیده ایی است، به نظرتان این حرفه چه نقشی به ویژه در بالا بردن سطح کیفی سینمای داخلی دارد ؟ تقوایی در باره این سوال گفت: بالاخره وقتی از مقوله بازیگری صحبت می کنیم باید در نظر داشته باشیم که یک هنر جهانی است و ایرانی خارجی ندارد، بلکه تنها سطحی کیفی آن متفاوت است. این هنر یک هنر صنعتی است و محصول انسان صنعتی است و زمانی که تاریخچه پیدایش آن را جستجو می کنیم می بینیم در مقابل هنری مانند ادبیات یا نقاشی که کهن و دارای قدمت می باشد بسیار نوپا است و در قرن نوزدهم شکل گرفته است، اما به دلیل خاصیت و جاذبه ایی که داشته است در همین مدت کوتاه پیشرفت بسیار زیادی را به دلیل پتانسیل و علاقه ایی که وجود داشته، کرده است. گاهی این طور برداشت می شود که ممکن است که یک بازی فوتبال چون در حضور جمعیت ۱۰۰ هزار نفری انجام می شود طرفدارانش بیشتر از فیلمی است که در یک سالن ۵۰۰ نفری پخش می شود؛ غافل از اینکه این فیلم در سراسر ایران در سالن های مختلف اکران می شود و ممکن است در ادامه روزانه بارها مردم آن را در خانه هایشان ببینند و از این جهت این قیاس درستی نیست. عارفی در قرن ششم یک نظریه بسیار جالب داشت. او معتقد بود در هستی سه نوع عالم وجود دارد. عالم ملک، ملکوت و جبروت. ایشان عالم ملک را عالمی می دانستند که در آن انسان زندگی می کند و عالم ملکوت را هم مختص به خداوند و فرشتگان می دانستند و معتقد بودند که چون پیرامون عالم جبروت آن اطلاعاتی که باید در اختیار نیست نمی توان پیرامون آن اظهار نظر کرد. اما اینجا بحثی که به وجو د می آید بحث عالم ملکوت و رابطه آن با هنر است. اصلا به خاط همین رابطه است که ما یه صدای ملکوتی، چهره ملکوتی و شعر ملکوتی و.. در ادبیات روزمره و هنر ان اشاره می کنیم. اما نکته ایی که وجود دارد این است که در عالم ملکوت یک سری ارواح وجود دارد که برای رسیدن به عالم ملک احتیاج به کالبد دارد و این کالبد را بازیگر گاهی در اختیار می گیرد و به واسطه آن نقش ارواح مختلف را بازی می کند. متاسفانه در شرایطی که وجود دارد برخی از هنرمندان ما زندگی شخصی و کاریشان با هم قاطی شد و درست زمانی که بارور شده بودند کنار گذاشته شدند. در هر حال به نظر من بازیگری می تواند موفق شود که از شخصیت چندان قرصی برخوردار باشد و بتواند با انعطاف پذیری خودش را در قالب های مختلف قرار دهد.

علی معلم: بازیگرها قوم خویش مردم هستند

در ادامه لطفی از معلم پرسید نظرش پیرامون فیلم و تاثیر آثاری از این جنس چیست؟ معلم در پاسخ به سوال لطفی گفت: علاقمندی و دردمندی طریقت در این فیلم بسیار قابل تحسین است. ایشان با ساخت فیلم «سیاهی» و «درخشش» نشان داد ند که بعضی از چیزهایی که در اثر جلوی چشم بودن زیاد دیده نمی شوند را نه تنها می بینند، بلکه به تصویر هم می کشند. منظورم از این جمله این است که ما بعضی از چیزها را با اینکه برای ما بسیار محترم است اما از بس که با آن سر و کار داریم و مشاهده می کنیم، درست مانند مهر پدر و مادر نادیده می گیریم. به نظر من هنرپیشه ها هم مانند فامیل و قوم و خویش افراد هستند، آن هم در شرایطی که ممکن است برادرشان را چند سال یک بار هم ملاقات نکنند، اما یک بازیگر را اگر هر شب نبینید حداقل سالی چندین بارمشاهده می کنید و اصلا شاید به همین خاطر هم هست که نسبت به زندگی شخصی شان مردم کنجکاو هستند چون هر چقدر یک فرد برای مردم جذاب تر باشد نسبت به آن کنجکاو تر هستند و این موضوع پیرامون فامیل هم صدق می کند. بازیگر ها اساسا نمی توانند خود واقعی شان را از مردم پنهان کنند و معمولا حسن و قبح شان برای مردم آشکار است، چون همواره زیر ذره بین قرار دارند. اما به طور جزء تر و با توجه به فیلم باید بگوییم که ما نباید هنرمند های دهه چهل یا پنجاه را کنار بگذاریم، چون بالاخره آنها درست یا نادرست در مقطعی در فیلم هایی ظاهر شدند که مردم هم آن را پسندیده اند. آنها قربانی حب و بغض بیننده هایشان شده اند در حالی که به نظر من یک بازیگر در ساخت یک فیلم آخرین کسی است که حلقه شکل گیری کار را تشکیل می دهد. این در حالی است که در بعد از انقلاب گردانندگان اصلی این فیلم ها همچنان به فعالیت مشغول هستند، اما بازیگرانی که تنها مجری این کار بودند خانه نشین شدند. به نظر من مردم باید یاد بگیرند که از هنرمندانشان نگهداری کنند. شما تصور کنید ما باید چند سال صبر کنیم فردی مانند عزت الله انتظامی به دنیا می آید. جهان که هر روز افرادی مانند وی را زایش نمی کند. شما به دنیا نگاه کنید که چگونه از فردی مانند رابرت دنیرو محافظت می کند.

حبیب اسماعیلی: سینمای ایران رو به ورشکستگی می رود

پس از پاسخ معلم، مجری و منتقد برنامه خطاب به حبیب اسماعیلی گفت بسیاری عامل عقب گرد سینما و حتی نزدیک شدن آن را به مرز ورشکستگی به مقوله دستمزد بازیگران ربط می دهند. اسماعیلی هم در ادامه این گونه پاسخ داد: به نظر مسیر صعودی که دستمزد بازیگران در پیش گرفته است باعث کند شدن عملکرد سینما و به حاشیه کشیدن آن می شود. من با حضور ستاره در عرصه سینما مخالف نیستم و تاثیر آن ها را در فروش یک فیلم منکر نمی شوم، اما معتقد هستم هر چیزی باید سیر منطقی خودش را طی کند. گاهی در طول یک کار که بازیگر بازی کوتاهی دارد و در ازای آن مبلغ کلانی را هم دریافت کرده است سایر عوامل اعتراض می کنند و می گویند که ما چرا با وجو دحجم بالای کار دستمزد کمی باید در قیاس با بازیگر ها بگیرم و خود این مسئله باعث ایجاد تنش می شود. به نظر من پرداخت بیش از حد به سوپر استارها و استفاده غیر منطقی از آن ها باعث می شود که آنها به یک چهره تکراری برای مردم تبدیل شوند. ما مگر چند بازیگر ستاره در کشور داریم که اصرار می کنیم در دو سوم آثار سینمایی حضور داشته باشند. متاسفانه حضور یک سری از تهیه کننده های غیر متخصص به افزایش رشد بی رویه دستمز دها دامن زده است، چرا که آنها می خواهند به هر قیمتی از حضور سوپر استارها استفاده کنند و تن به هر خواسته آنها برای جلب نظرشان می دهند، هر چند که از نقش تلویزیون و ساخت تله فیلم هایش در رواج این معضل نمی توان چشم پوشی کرد.

محمد متوسلانی: هنرمند در قبال خودش مسوول است

محمد رضا لطفی در ادامه از متوسلانی پرسید آن چیزی که از این بحث بر می آمد این بود که مردم آن رسالتی را که باید در حفظ و نگهداری هنرمندانشان انجام می دادند به درستی اجرا نکردند. آیا جدای از مردم هنرمند هم برای حفظ جایگاهش مسوولیتی دارد ؟ متوسلانی در پاسخ گفت: به نظر من در این مورد مسولیت هنرمند به مراتب بیشتر از مسولیت مردم است. چرا که در طول این سالها نشان داده شد که مردم همواره نسبت به بازیگری روی خوش نشان دادند که سعی در ارتقا جایگاه خود و افزایش سطح دانش شان داشته اند. البته این مقوله ارتباط مستقیمی با سطح فرهنگی مردم داشته است و در هرجامعه ایی به فراخور پیشرفت فرهنگی که داشته است رفتارها و برخوردهای متفاوتی با هنر انجام شده است. هر چند که در این باره نمی توان از نقش مهم رسانه ها و تاثیر گذاری آنها چشم پوشی کرد.

نادر طریقت: چشم ها را باید شست

مجری این برنامه از طریقت پرسید با توجه به اینکه این فیلم در این سالن اولین نمایشش را پشت سر گذاشت و به نظر می رسد که آخرین نمایشش هم باشد، خودتان به طور جزء تر پیرامون فضای کار صحبت کنید. طریقت هم در پاسخ ضمن عرض تشکر از برگزارکنندگان این برنامه گفت: به عقیده من رفتن به سینما و یا پرداختن به شرایط مختلف شرایط خاص خودش را دارد. در شرایط کنونی جامعه که مردم با مشکلات زیاد اقتصادی دسته و پنجه نرم می کنند، شاید باید این طور از آمار فروش برداشت کرد که آنها دلخوشی برای تماشا فیلم ندارند. در هر حال من هم مانند آقای متوسلانی بر این باورم که یک بازیگر در قبال کاری که انجام می دهد بسیار مسوول است و همین میزان مسوولیت پذیری اش است که او را از سایرین متمایز می کند. در هر حال به حرف های آقای تقوایی استناد می کنم و معتقدم ما همانطور که در فیلم اشاره کردیم، بنا بر دلایلی به اقتضای شرایط آن روز جامعه جلوی بازی عده ایی را گرفتیم اما حال و قتش فرا رسیده که نسبت به این موضوع تجدید نظر کنیم. همانطور که امام راحل فرمودند ما باید به حال افراد توجه کنیم. پس چشم ها را بشوریم و تا دیر نشده فرصت را در اختیار آن عزیزانی که هنوز بین ما هستند قرار دهیم، چون متاسفانه ما عده زیادی از آنها را در طول این سالها در خاموشی از دست دادیم.

ناصر تقوایی:هنرمند باید به فکر آتیه فردایش باشد

لطفی در ادامه خطاب به تقوایی گفت: بسیاری شرایط روز جامعه هنری را وام گرفته از شرایط اجتماعی می دانند و با این وجود او فکر می کنید این بستر برای هنرمند ایرانی فراهم است یاخیر؟ که تقوایی در پاسخ گفت: به طور خاص در این فیلم و سایر محافل هنری که بحث هایی این چنینی به میان می آید بسیاری خانه سینما را مقصر بروز این مشکلات می دانند، در حالی که من به عنوان یکی از پایه گذاران خانه سینما می گوییم که با ایجاد چنین جایی برای هنرمندان قصد ایجاد جیای برای مرهمت به هنرمندان نداشتیم. به نظرم ما در برخی جاها باید از خودمان گله داشته باشیم. تصور من بر این است که در طول کار ما می بایست بخشی از در آمد هایمان را ذخیره کنیم تا در دوران پیری بیکاری محتاج نشویم. به عقیده من هنرمندی که منتظر است کسی به او پول بدهد اصلا هنرمند نیست. به نظرم فرای تحلیل اینکه چرا دستمزذ فلان بازیگر یا فوتبالیست بالا است، باید به اصل هنر بپردازیم. دولت در این میان باید اجازه دهد که بخش خصوصی مستقل به فعالیتش ادامه دهد و خودش حرکت کند و قائم به ذات باشد. اگر توانایی رقابت را داشت که می ماند، اگر هم نداشت جا را به دیگران می دهد. دولت هم می تواند به عنوان تهیه کننده مستقل عمل کند و فیلم های مورد علاقه اش را سفارش دهد. جدا از این بحث باید بگوییم من همواره برای بازیگران احترام قائل هستم و معتقدم همانند اسم برازنده شان آنهایی که توانایی دارند واقعا ستاره هستند، چون همه عوامل از جمله نور، صدا و دوربین، ذهن نویسنده و کارگردان در خدمت دیده شدن آنها هست.

علی معلم : بعضی از بازیگران به تاجر بدل شده اند

لطفی در ادامه این سوال را از معلم پرسید: نقش رسانه هایی زرد در دیده شدن یک بازیگر و دستمزد های کلان آنها تا چه حد موثر است؟ که معلم پاسخ گفت: متاسفانه در طول سالهای اخیر پول های نادرستی از منابع غیر هنری به سینما تزریق شده است که باعث عقبگرد آن گشته چراکه ذهن هنرمند را از شکل آرتیستی خارج کرده و بیشتر به سوی تجاری شدن برده است و متاسفانه چون تحقیقی در این باره نسبت به سینمای روز جهان از سوی این بازیگران نشده و الگو درستی هم برداشته نمی شود، آنها به تدریج دغدغه شان را نسبت به یک فیلم از دست می دهند و تنها به عنوان یک منبع در آمدی به آن نگاه می کنند.

این نشست در ساعت ۲۲ با تجلیل از عوامل به کار خود پایان داد. از نکات قابل ذکر در این برنامه حضور جمع کثیری از هنرمندان سینما و چند بازیگر مطرح سینمای قبل از انقلاب در سالن سینما و در حین نمایش فیلم بود که از سوی مردم با استقبال مواجه شدند. به گفته کارگردان فیلم «درخشش»، این فیلم اولین نمایش خود را در این فرهنگسرا داشته و وی ابراز امیدواری کرد که این نمایش آخرین نمایش فیلم نباشد و مسوولان اجازه بدهند تا «درخشش» نمایش های دیگری هم داشته باشد.

Related posts:

1. وقتی آنجلینا جولی خیابان را بند می‌آورد بهراه تصویر
2. چرا گوهر خیراندیش حاضر نشد در “اخراجی‌ها” بازی کند؟
3. بازیگر “جومونگ” در تهران + عکس
4. اثرات نامطلوب لامپ های کم مصرف بر انسان
5. بزرگترین کفش دنیا برای بزرگترین پا + عکس